میراث جهانی یونسکو در ایران 

میراث جهانی یونسکو چیست؟

میراث جهانی یونسکو  مجموعه مکانهای فرهنگی یا طبیعی هستند که در سازمان جهانی یونسکو توسط کمیته ای به همین نام (کمیته میراث جهانی یونسکو) ثبت میگردند. بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو میتوانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی خود را نامزد ثبت در لیست میراث جهانی یونسکو کنند. حفاظت از این آثار بعد از ثبت در این لیست در حیطه حاکمین کشور مربوطه به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. هر مکانی برای قرارگرفتن در لیست میراث جهانی یونسکو باید یک سری معیارهایی را داشته باشد که این معیار ها عبارتند از :

1 – معیارهای طبیعی

پدیده ی بی نظیر طبیعی با زمینه های استثنایی و زیباشناسی باشد.
نمونه های برجسته از مراحل و تغییرات تاریخ زمین شناسی باشد.
نمونه ای برجسته از فرایندهای زیست محیطی و بیولوژیکی در تکامل و توسعه زمینی، اکوسیستم های ساحلی و دریایی و جوامع از گیاهان و حیوان ها باشد.
شامل زیستگاه های طبیعی مهم از نظر تنوع زیستی و حاوی گونه های در خطر باشد.

2 – معیارهای فرهنگی

نشان دهنده یک شاهکار از نبوغ و خلاقیت انسانی باشد. نشان دهنده تبادل ارزش های بشری در یک بازه زمانی در یک منطقه فرهنگی از لحاظ پیشرفت در
معماری یا فناوری، برنامه ریزی شهری یا طراحی چشم انداز باشد.
گواهی بی همتا یا دست کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا از میان رفته باشد.
نمونه ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد.
نمونه برجسته ای از تعامل بین انسان و محیط زیست یا نماینده یک فرهنگ باشد.
به طور مستقیم یا ملموس مرتبط با رویدادها یا سنت های زندگی، افکار و عقاید یا آثار هنری یا ادبی دارای اهمیت عالی جهانی باشد.
ایران از فوریه سال 1975 به کنوانسیون میراث جهانی یونسکو پیوست .
میراث جهانی یونسکو در ایران عبارتند از :

1 -چغازنبیل استان خوزستان:

 چغازنبیل اولین میراث جهانی یونسکو در ایران است که  یک نیایشگاه باستانی متعلق به ایلامی هاست که در حدود 1250پیش از میلاد ساخته شده است. این نیایشگاه باستانی به جا مانده شهر دوراونتاش است و امروزه درنزدیکی شهر شوش در استان خوزستان قرار دارد.

 

چغازنبیل-تمدن ایلامی - خوزستان- ساوان تریپ - میراث جهانی یونسکو در ایران

2 – تخت جمشید استان فارس:

تخت جمشید که از دوران هخامنشیان به جا مانده است یک یادگار عظیم و زیبا است که جزو اولین میراث های موجود در یونسکو از ایران می باشد. این بنا درشهرستان مرودشت در شمال استان فارس واقع شده است و نام یکی از شهرهای باستانی ایران بوده است. در این شهرمجموعه کاخ هایی به نام تخت جمشید قرار داشته که در دوران حکومت دایوش هخامنشی، خشایارشاه و اردشیر اول بنا شده است.

 

تخت جمشید - استان فارس ساوان تریپ - میراث جهانی یونسکو در ایران

3-میدان نقش جهان استان اصفهان:

این میدان که به شکل مستطیلی می باشد در استان اصفهان قراردارد و توسط بناهایی از دوره صفوی محصور شده است. میدان نقش جهان به شکل امروزی به حکومت شاه عباس صفوی برمیگردد. بناهای تاریخی در میدان نقش جهان شامل عمارت عالی قاپو، مسجد امام، مسجد شیخ لطف الله و سردر قیصریه است.

 

میدان نقش جهان - استان اصفهان ساوان تریپ - میراث جهانی یونسکو در ایران

 

4 -تخت سلیمان استان آذربایجان غربی:

چهارمین میراث جهانی یونسکو از ایران تخت سلیمان است که تخت سلیمان در دوران اشکانیان، پایتخت ایران بوده و بزرگترین محل آموزش، عبادت و… برای ایرانیان پیش از اسلام بوده است. معبد آناهیتا که 7 قرن قبل از میلاد مسیح ساخته شده است به همراه آثارباستانی دیگری که در دوران ساسانی ساخته شده اند، در این مجموعه قرار دارند.

 

تخت سلیمان کجاست؟ ساوان تریپ - میراث جهانی یونسکو در ایران

5 – بم و فضای فرهنگی آن در استان کرمان:

شهر بم در گذشته به علت قرار گرفتن در مسیر راه ابریشم دارای اهمیت بسیار بوده است. این اثر باستانی که بزرگترین مجموعه سازه های خشتی جهان در آن قرار داشته است، علیرغم قرار داشتن در محیطی گرم و خشک به علت احداث قنات ها و توزیع مهندسی شده آب های زیرزمینی، محل سکونت ایرانیان باستان بوده است. شهر باستانی بم در زلزله سال2003 تقریبا از بین رفت ولی اندک ساختمان باقی مانده از آن درفهرست میراث جهانی یونسکو در ایران شد و مورد حفاظت یونسکو و فعالان آن قرار گرفت.

 

ارگ بم - شهر بم - بم - ساوان تریپ - میراث جهانی یونسکو در ایران

6 – پاسارگاد در استان فارس:

مجموعه میراث جهانی پاسارگاد مجموعه ای از آثار باستانی برجای مانده ازدوران هخامنشیان است که در شهرستان پاسارگاد در استان فارس واقع شده است. در این مجموعه آرامگاه کوروش کبیر، باغ سلطنتی پاساگارد، کاخ دوازه پل، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، کوشک و آب نماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، استحکامات دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری و محوطه مقدس قراردارد.

 

7 – گنبد سلطانیه در استان زنجان:

گنبد سلطانیه یا مقبره محمد خدابنده در نزدیکی زنجان در شهرسلطانیه ساخته شد. این بنا از حیث معماری و تزیین و بزرگی در دنیا مشهور است. رنگ گنبد آبی است. بر روی این اضلاع گنبد بلندی قرار گرفته است. این اثر در سال 2005 به قهرست میراث جهانی یونسکو در ایران اضافه شد.

 

گنبد سلطانیه,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

8 – سنگ نوشته بیستون در استان کرمانشاه:

نخستین متن شناخته شده ایرانی از دوره هخامنشیان در این محوطه واقع شده است. در این سنگ نبشته تاریخی، شرح پیروزی داریوش در برابر گوماته مغ، به سه زبان نوشته شده است. داریوش در این کتیبه به معرفی خود و نیاکانش پرداخته و در آن به حوادثی اشاره می کند که پادشاهی او را رقم زد. در این کتیبه آهکی محل شورش و چگونگی و زمان سرکوبی شورشیان نیز آمده است. بیستون را می توان یکی از برجسته ترین اثر میراث جهانی یونسکو در ایران دانست. نقش برجسته های بسیار زیبایی تکمیل کننده این شاهکار تاریخی است.

 

بیستون,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

9 – مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران در استان های آذربایجان غربی و شرقی:

به مجموع 3 کلیسای تاریخی که در شمال غربی کشور قرار دارد، مجموعه کلیسای ارامنه گفته می شود که نشانه ای ازمعماری باستانی مذهبی ارامنه است.

 

کلیسای ارامنه,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

10 – سازه های آبی شوشتر در استان خوزستان:

این سازه ها که مربوط به دوره ساسانیان است به عنوان محرک آسیاب های صنعتی جهت بهره گیری از نیروی آب ساخته شده است. در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب ها، آبشارها، کانال ها و تونل های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت وتفریح است، قابل توجه و جالب هستند.

 

سازه های آبی شوشتر,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

11 – مجموعه تاریخی بازار تبریز در استان آذربایجان شرقی:

این بازار از جمله بزرگترین بازارهای ایران و آسیا است که به شکل سرپوشیده می باشد. این بازار از بازارچه ها، تیمچه ها، سراها و کاروانسراهای متعددی تشکیل یافته است.

 

بازار تبریز,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

12 – آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی در استان اردبیل:

این آرامگاه به نام عارف نامدار شیخ صفی الدین اردبیلی، جد پادشاهان صفوی، در سال 73۵ ه.ق به دست فرزند وی صدرالدین موسی بنا شد. این بقعه تعداد زیادی اثر در مضمون های مختلف را در خود جای داده است.

 

آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

13 – مجموعه باغ های ایرانی دراستانهای مازندران،اصفهان،خراسان جنوبی، کرمان، فارس، یزد:

این مجموعه به دلیل معماری خاص و منحصر به فردی که دارد بسیار محبوب است. باغ های ایرانی ثبت شده در میان میراث جهانی یونسکو عبارت است از باغ های پاسارگاد، ارم، چهلستون، فین، عباسآباد، باغ شازده، دولت آباد، پهلوان پور، اکبریه.

 

چهل ستون,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

14 – مسجد جامع اصفهان:

از قدیمی ترین بناهای مذهبی این مسجد است. این مسجد مجموعه تاریخی بزرگی را در شمال شرقی اصفهان و در کنار میدان کهنه یا سبزه میدان دارد و امروز شامل قسمت های مختلفی است از قبیل گنبد نظام الملک، گنبد تاج الملک، ضمن چهار ایوانی شبستان ها، مدرسه مظفری محراب الجایتو که هر یک نمایانگر سیر هنر معماری اسلامی در دورهای خاص هستند. سبک معماری مسجد شیوه رازی است.

 

مسجد جامع اصفهان,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

15 – برج گنبد قابوس در استان گلستان:

این بنا که بلندترین برج تمام آجری جهان به شمار می آید بر فراز تپه ای خاکی که قریب پانزده متر از سطح زمین بلندتر است قرار دارد. در استان گلستان گنبد کاووس در بخش شمالی ایران قرار دارد. بنای آن به شیوه رازی معماری شده است.

 

گنبد قابوس,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

16 – کاخ گلستان در استان تهران:

این کاخ که در میدان ارگ تهران قرار دارد شامل بناهایی است که درزمان های مختلفی ساخته شده است. این کاخ محل سکونت شاهان از جمله شاهان قاجار بوده است. در زمان پهلوی جهت مراسم رسمی و محل اقامت روسای جمهور و مهمانان ویژه ی خارجی استفاده می شد.

 

کاخ گلستان تهران,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

17 – شهر سوخته در استان سیستان و بلوچستان:

شهر سوخته که نام آن از بقایای شهری در ایران گرفته شده است که روی آبرفت های مصب رودخانه هیرمند به دریاچه هامون قرار داشته و زمانی در ساحل آن رودخانه بنا شده بود. با عصر برنز تمدن جیرفت هم دوره می باشد و از جمله میراث دیگری در یونسکو می باشد.

 

شهر سوخته,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

18 – میمند شهر بابک در استان کرمان:

روستای میمند که روستایی صخره ای است و تاریخی چندین هزار ساله دارد، از نخستین مناطقی است که مردم برای سکونت از آن استفاده می کردند. ساکنان این روستا دارای آداب و رسوم خاصی هستند و در زبان و گویش آنها هنوز از کلمات پهلوی ساسانی استفاده می شود.

 

میمند,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

19 – شوش در استان خوزستان:

شهر شوش از سکونتگاه های قدیمی جهان است که به شکلی تاریخی وباستانی می باشد. شهر باستانی شوش روزگاری مرکز برخورد دو تمدن مهم بوده، که هریک به سهم خود در دیگری تأثیر داشته است.

 

شهر شوش,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

20 – قنات ایرانی در استانهای خراسان رضوی خراسان جنوبی یزدکرمان مرکزی اصفهان :

این قنات ها به دلیل فناوری هایی که در احداثشان به کار رفته است بسیار مورد توجه هستند همچنین ویژگی های منحصر به فردی مانند عمیق ترین، طولانی ترین، یا قدیمی ترین قنات ایران بودن را دارند.

 

قنات ایرانی گناباد,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

21 – کویر لوت در استانهای خراسان جنوبی وکرمان وسیستان و بلوچستان:

نخستین اثر طبیعی که درمیراث جهانی یونسکو ثبت شده است کویر لوت است. حدود سه هزار اثر تاریخی از این کویر کشف شده است که بسیار بی نظیر است.

 

کویر لوت,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

22 – شهر تاریخی یزد در استان یزد:

شکل و معماری بناها و ساختمان های شهر یزد در اقلیم گرم وخشک زبان زد خاص و عام است. تناسب آن با نیازها و شرایط اقلیمی- فرهنگی مردم منطقه، گذشته از زیبایی خاص این معماری، از ویژگی های آن است. در مرکز هر محله معمولا حمام، بازارچه، آب انبار، مسجد، حسینیه، لرد، کارگاه های کوچک، جوی آب (برای دسترسی به قنات) قرار دارد که بسیاری ازاین امکانات هنوز پابرجا هستند. بادگیرها، مناره ها و گنبدها مشخص ترین جنبه ظاهری معماری شهر است.

 

شهر تاریخی یزد,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

23 – چشم انداز باستان شناسی ساسانی منطقه فارس دراستان فارس:

آثاری بسیار زیبا از دوران ساسانی در شهرستان های فیروزآباد، کازرون و سروستان به جای مانده است که این آثار عبارتند از شهرباستانی بیشاپور، غار شاپور، کاخ ساسانی سروستان، شهر باستانی اردشیر خوره، کاخ اردشیر بابکان، قلعه دختر، نقش برجسته دیهیم گذاری و نقش برجسته پیروزی اردشیر بر اردوان.

 

چشم انداز ساسانی فارس,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

24 – جنگل های هیرکانی دراستانهای گلستان مازندران و گیلان و خراسان شمالی و سمنان :

این جنگل ها از دومین اثر طبیعی از میراث جهانی یونسکو در ایران است که در تیر ماه سال 98 به ثبت رسیده و از لحاظ گونه های گیاهی بسیار متنوع و زیبا می باشند.

 

جنگل هیرکانی,ساوان تریپ,میراث جهانی یونسکو

میراث جهانی یونسکو در ایران بدون شک کشور ایران از بهترین کشورهای دارای چهار فصل می باشد که باید همواره قدر منابع و اثرات تاریخی و طبیعی آن را دانست.

 

(این مطلب توسط واحد تولید محتوای ساوان تریپ تهیه شده است.)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *